เล่าเรื่องโครงการม.น.ข.เฉลิมพระเกียรติ 84 พรรษา พระราชดำริขององค์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เกี่ยวกับปรัชญาของ “เศรษฐกิจพอเพียง” เป็นหลักการที่ปวงชนชาวไทยน้อมนำมาปฏิบัติ เพื่อความสุขในชีวิตประจำวัน รวมทั้งการพัฒนาตนและสังคมโดยรวม เนื่องในวโรกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 84 พรรษา พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวในวันที่ 5 ธันวาคม 2554 มูลนิธิช่วยนักเรียนที่ขาดแคลน หรือ ม.น.ข. ได้จัดให้มีโครงการ ม.น.ข.เฉลิมพระเกียรติ 84 พรรษา ด้วยสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณที่พระราชทานแก่ ม.น.ข. โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อปลูกฝังให้นักเรียนมีเจตคติที่ดีต่ออาชีพอิสระทุกอาชีพ และให้ได้เรียนรู้แบบบูรณาการ จากการฝึกปฏิบัติในลักษณะบริษัทจำลอง อันจะเป็นพื้นฐานสำคัญในการประกอบสัมมาชีพตามแนวพระราชดำริ “เศรษฐกิจพอเพียง” ในอนาคต การดำเนินการในลักษณะ บริษัทจำลอง มีหลักการ คือ 1. การจัดกิจกรรม บนพื้นฐานการมีส่วนร่วม และดำเนินงานในรูปเครือข่ายที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ผู้มีส่วนร่วม หมายรวมถึง ผู้บริหาร ครู ผู้ปกครอง นักเรียน และเพื่อนๆ ในโรงเรียน ต่างก็มีบทบาทในการร่วมคิด ศึกษา ให้คำแนะนำ ฝึกปฏิบัติ การซื้อ การขาย การทำบัญชี การประเมินผล และการพัฒนากิจกรรม โดยเน้นความสำคัญของผู้เรียน ให้เป็นศูนย์กลางของการริเริ่ม ปฏิบัติ และบริหารจัดการ 2 มีการเรียนรู้แบบบูรณาการ การดำเนินการของบริษัทจำลอง จะเป็นการบูรณาการ เนื้อหา และกิจกรรมของสาระวิชาต่างๆ มาใช้ร่วมกันอย่างเหมาะสม เช่น กลุ่มสาระเรียนรู้วิชาการงานอาชีพ.เรื่อง ทักษะการปฏิบัติในอาชีพ มาบูรณาการร่วมกับ สาระวิชาศิลปะ เรื่องการออกแบบ การจัดให้สินค้าสวยงาม และ วิชา คณิตศาสตร์ เรื่องการทำบัญชี เป็นต้น............ 3.การสร้างโอกาสแก่เยาวชนให้เข้าใจและมีเจตคติที่ดีต่ออาชีพอิสระ และสามารถพึ่งตนเองได้ในอนาคต การทำบริษัทจำลอง เป็นการสร้างโอกาสให้เด็กนักเรียน ได้ฝึกปฏิบัติจริงในการประกอบอาชีพอิสระ ได้เรียนรู้ แหล่งที่จะหาวัตถุดิบ การคำนวณต้นทุน การพัฒนาการผลิต และ การตัดสินใจในการแก้ปัญหา ร่วมกับทีมของตน ซึ่งเป็นประสบการณ์ การเรียนรู้ จากการลงมือทำในชีวิตจริง ซึ่งเด็กนักเรียนจะเรียนรู้และจดจำได้ดี สามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการประกอบอาชีพในอนาคตได้ การฝึกปฏิบัติในลักษณะบริษัทจำลอง มีการวางแผนอย่างเป็นระบบ ฝึกคุณธรรม จริยธรรม รู้จักทำงานเป็นหมู่คณะ เน้นความสามัคคี การร่วมมือร่วมแรง ร่วมใจกับชุมชน เน้นการส่งเสริมสนับสนุนให้ประชาชนในชนบทมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น อันเป็นแนวทางการพัฒนาอย่างยั่งยืน การเลือกโรงเรียนเข้าร่วมโครงการ มนข.เฉลิมพระเกียรติ ฯโดยความร่วมมือกับกระทรวงศึกษาธิการ ได้พิจารณาโรงเรียนที่ตั้งอยู่บริเวณชายขอบของประเทศ หรือ อยู่ในพื้นที่ห่างไกล เพื่อให้โอกาสแก่เด็กในโรงเรียนเล็ก ได้แสดงศักยภาพ ในการเข้าร่วมกิจกรรมกลุ่มตามความเหมาะสม โดยเลือกโรงเรียนกลุ่มเป้าหมายที่เคยร่วมโครงการกับ ม.น.ข. ในภูมิภาคต่างๆ ในปีการศึกษา พ.ศ. 2555 ถึง พ.ศ. 2557เป็นเวลา 3 ปีๆ ละ 7 จังหวัดหรือกลุ่มเครือข่าย และมอบหมายให้โรงเรียนกลุ่มเป้าหมาย เลือกโรงเรียนในเครือข่ายของตน อีก 3 โรงเรียน รวมปีละ 28 โรงเรียน รวมทั้งสิ้น 84 โรงเรียน สำหรับพื้นที่ ที่ได้ดำเนินการไปแล้ว จำนวน 56 โรงเรียน คือ ในปีที่ 1 ปีการศึกษา 2555 ดำเนินการใน 7 จังหวัด คือ ราชบุรี เพชรบุรี กาญจนบุรี ประจวบคีรีขันธ์ จันทบุรี สระแก้ว และ กรุงเทพฯ และในปีที่2 พ.ศ. 2556 ดำเนินการใน 7 จังหวัด คือ พิษณุโลก พะเยา อุตรดิตถ์ ชัยภูมิ หนองคาย อุดรธานี และระนอง ม.น.ข. ได้จัดงบประมาณสนับสนุน เป็นเงินทุนหมุนเวียนให้ ปีละ 7 จังหวัด หรือกลุ่มเครือข่ายๆละ 100,000 บาท โดยให้แต่ละเครือข่าย คือ รร แม่ข่าย และ รร ในเครือข่ายอีก 3 โรงเรียนได้ประชุมร่วมกัน วางแผนกิจกรรมและจัดสรร งบประมาณ เพื่อใช้ในการบริหารจัดการ โครงการบริษัทจำลองของกลุ่มเครือข่ายของตน ในช่วงปีการศึกษา 2555-2556 โรงเรียนในโครงการเฉลิมพระเกียรติ ฯ ได้สนับสนุนให้นักเรียนได้ทำกิจกรรมตามโครงการ ซึ่งมีอาชีพที่จัดประเภทได้ดังนี้ 1. บริษัทจำลองด้านการเกษตร เช่น การเพาะเห็ด การปลูกผักปลอดสารพิษ การทำปุ๋ยหมัก การเลี้ยงสัตว์ เช่น ปลา กบ หมู .เป็นต้น.. 2. บริษัทจำลองด้านคหกรรม ในการทำอาหาร และเครื่องดื่มขาย เช่น การทำขนมเบเกอรี่ น้ำผลไม้สมุนไพร ไอศกรีม ไก่ย่าง ลูกชิ้นปิ้ง เกี๊ยวกรอบ 3. บริษัทจำลองด้านงานประดิษฐ์ งานฝีมือ เช่น ผ้าปัก ผ้าพันคอ พวงกุญแจ การทำของชำร่วย ของที่ระลึก 4. บริษัทจำลองด้านอื่นๆ เช่น การทำน้ำยาล้างจาน การทำชุดสนามตอไม้ การให้เช่าหนังสือ การตัดผม นักเรียนได้เสนอโครงงานบริษัทจำลอง และดำเนินการร่วมกับกลุ่ม โดยมีการบริหารจัดการ การยืมเงินทุนหมุนเวียน และช่วยกันพัฒนาแนวทางที่เหมาะสมในการดำเนินงาน มีการบันทึกรายรับ รายจ่าย และการสรุปรายงาน ปัญหา อุปสรรค และบทเรียนที่ได้รับ การฝึกปฏิบัติในลักษณะบริษัทจำลอง ทำให้นักเรียนมีความเชื่อมั่นในตนเอง กล้าคิด กล้าตัดสินใจ มีการเรียนรู้ และแก้ปัญหาจากการปฏิบัติจริง มีทัศนคติที่ดีต่ออาชีพอิสระ ซึ่งจะเป็นพื้นฐานที่ดีในการประกอบอาชีพในอนาคต ของนักเรียนต่อไป